Foppen zorgrobots mensen met dementie?

Worden mensen met dementie gefopt met robots? Wordt de zorg onpersoonlijk en kil? Tasten robots de privacy van mensen aan? Jan Rietsema, directeur Into’Dementia over waarom ‘ja’ als antwoord voorbarig is. 

Op zich zijn robots in de zorg al een beladen onderwerp en voor  mensen met dementie is het een zo mogelijk nog meer beladen onderwerp. Toch wil ik in dit blog een aantal voordelen van robots in de zorg bespreken en een lans breken voor het verder experimenteren met robots en inzetten van robots in de zorg, ook voor mensen met dementie.

Robot op maat
Dr. Hans Meij, directeur innovatie van het Amfia Ziekenhuis liet zich in oktober 2013 bij de afsluiting van het programma Innovatieve Acties Brabant (IAB-4) nogal kritisch uit over de ‘knuffelrobot’. Die zou niet meer  zijn dan een fopspeen, die niet tot kostenbesparing in de zorg leidt, maar extra kosten met zich meebrengt. Dat ik het niet met hem eens ben, blijkt  al uit mijn lectorale rede uit 2011, waarin ik (het elektronisch knuffel zeehondje)  Paro  onder bepaalde voorwaarden als voorbeeld van betekenisvolle technologie heb genoemd. Niet altijd en niet voor iedereen met dementie is Paro namelijk van betekenis. We moeten dus op zoek naar die interventies met Paro, die voor de cliënt en voor de zorgverlener waardevol zijn.

akanori ShibataDit onderzoek werd in oktober 2013 gepresenteerd door het lectoraat technologie in de zorg van de Hogeschool Zuyd tijdens een symposium over zorgrobots in het werkveld. Daarbij was ook de ontwikkelaar van Paro, Dr Takanori Shibata, aan het woord.

    • Paro krijgt betekenis als zorgverleners nadenken over gerichte interventies waarvoor deze robot kan worden ingezet;
    • wanneer deze interventies ook in de praktijk kunnen worden onderzocht op de effecten en effectiviteit.

Paro kan bijvoorbeeld bijdragen aan de relatie tussen de familie of zorgverlener en de persoon met dementie, wanneer hij  gericht wordt ingezet bij familiebezoek of bij het uitvoeren van specifieke zorgtaken. Behalve het verhogen van het welzijn van de persoon met dementie kan de inzet van deze zorgrobot op deze wijze ook arbeidsbesparend werken en het uitvoeren minder vervelend maken.
Paro past  geheel binnen de visie van Into D’mentia, waarbij in de training  het versterken van de relatie centraal staat. We beogen  daarmee de communicatie te verbeteren en de ervaren zorglast te verlichten. Bij het inzetten van Paro of robots in het algemeen zal zeker oog moeten zijn voor de individuele verschillen. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat mannen een stofzuigrobot eerder accepteren en meer waarderen dan vrouwen. Dit had te maken met een minder kritisch oordeel van mannen over het resultaat.

Schermafbeelding 2014-03-21 om 14.07.30Ogen en oren
Behalve de ‘knuffelrobot’ zijn er nog andere zorgrobots die waardevol en betekenisvol zijn voor mensen met dementie. Op de 50Plus beurs reed een robotkarretje met een scherm, soms in de vorm van een gezicht. Zij kunnen rondrijden in het huis van iemand met (beginnende) dementie en haar of hem helpen bij het onthouden van taken, monitoren van bepaalde activiteiten, ramen en deuren sluiten en beweging stimuleren.

De robot kan ook als ogen en oren van de zorgverlener op afstand werken en waarschuwen wanneer de veiligheid in het geding komt. Deze robots komen het best tot hun recht wanneer zij onderdeel zijn van een zorgdienst. Als de robot dus samenwerkt met een echte zorgverlener.
Welke taken een robot toegewezen krijgt zal cliënt specifiek geprogrammeerd moeten worden. Waar de ene persoon met dementie behoefte aan heeft, heeft de andere persoon dat niet. Het inzetten van dit type robots kan langer zelfstandig thuis wonen bevorderen en informele en formele zorgtaken verlichten.

Onpersoonlijk en kil?
Worden mensen met dementie gefopt met robots of wordt de zorg onpersoonlijk en kil? Tasten robots de privacy van mensen aan? Vaak roepen robots dit gevoel op. Het is ook goed om deze vragen te stellen. Het is echter voorbarig om deze vragen te snel met ‘ja’ te beantwoorden.

Robots vinden hun plek naast de bestaande zorg, zijn een aanvulling en kunnen taken overnemen waarvoor zorgverleners geen tijd hebben of die zorgverleners minder goed kunnen uitvoeren. Per individu wordt bepaald of:

  • er meer waarde gehecht moet worden aan autonomie dan aan persoonlijk contact met een zorgverlener;
  • inleveren van wat  privacy in ruil voor het  in de eigen thuissituatie kunnen blijven wonen terecht is;
  • er een zorgverlener komt voor de persoonlijke hygiëne of dat de hulp van technologie wordt ingeroepen.

Vaatwasser

Zoals de vaatwasser volledig geaccepteerd is in de meeste huishoudens en het sociale moment van het samen afwassen heeft overgenomen, zullen ook robots in de zorg langzamerhand hun plaats verwerven en  zorg gaan leveren. Belangrijk bij de ontwikkeling van de inzet van robots is dat we

  1. nadenken over de momenten waarop en hoe we ze inzetten
  2. rekening blijven houden met individuele verschillen en
  3. met elkaar de ethische issues blijven bespreken.

Wat vindt jij? Foppen robots mensen met dementie of zijn ze straks heel gewoon? Geef ook je mening.

Dit blog  is eerder (nov 2013) verschenen op Into D’mentia (http://www.intodmentia.nl/category/blog/)
Jan Rietsema algemeen directeur van Into D’mentia heeft een dementie-simulator ontwikkeld waar gezonde mensen kunnen ervaren hoe het is om met dementie te leven. Met verwarring, onzekerheid, desoriëntatie en andere gevoelens die mensen met dementie dagelijks hebben. Door zelf dementie te beleven, ontstaat meer begrip en compassie voor mensen met dementie en dat leidt tot betere zorg, zo is zijn overtuiging.

Advertenties

Een gedachte over “Foppen zorgrobots mensen met dementie?

  1. Huisdieren, poppen, tekenfilmfiguren en zelfs auto’s behandelen we alsof het personen zijn. Hoe meer het voorwerp of dier menselijke trekken vertoond des te meer er mee gecommuniceerd wordt. Tekenfilms zijn pas leuk als er een sociale connectie ontstaat tussen de kijker en de virtuele persoonlijkheid.
    Dus als in de zorg robots een deel van het werk gaan overnemen, is het helemaal geen slecht idee om ze een menselijke rol te geven. Dat geeft het gevoel van gezelschap maar biedt ook ruimte voor coaching en ondersteuning. Of het een knuffelrobot is, een stofzuiger of een virtual agent.

Reacties zijn gesloten.